W tym rozszerzonym wydaniu, wychodząc od Freuda i jego „teorii projekcyjnej” religii – że wiara w Boga jest jedynie wytworem ludzkiego pragnienia bezpieczeństwa – profesor Vitz twierdzi, że psychoanaliza w rzeczywistości dostarcza bardziej satysfakcjonującego wyjaśnienia ateizmu. To rozczarowanie swym ziemskim ojcem, czy to przez jego śmierć, nieobecność, czy złe traktowanie, często prowadzi do odrzucenia Boga.
Biograficzny przegląd wpływowych ateistów z ostatnich czterech stuleci pokazuje, że ta „hipoteza ułomnego ojca” dostarcza spójnego wyjaśnienia „intensywnego ateizmu” tych myślicieli. Vitz przeprowadza intrygujące porównanie mężczyzn i kobiet ateistów oraz omawia wiele innych czynników psychologicznych, które mogą przyczyniać się do ateizmu.
Vitz nie twierdzi, że ateizm jest zdeterminowany psychologicznie. Każdy człowiek, niezależnie od swoich doświadczeń, ostatecznie decyduje się zaakceptować Boga lub go odrzucić. Jednak niefrasobliwe przypisywanie wiary religijnej irracjonalnym potrzebom psychologicznym jest tak powszechne, że konieczne jest wykazanie psychologicznych czynników predysponujących do ateizmu.
Gdyby ta książka nie powstała, to bez wątpienia trzeba byłoby ją napisać. Z początku byłem nastawiony wobec niej sceptycznie. Jednakże z każdą przeczytaną stroną coraz lepiej rozumiałem, jak trafna była intuicja autora, by dla wyjaśnienia fenomenu ateizmu wykorzystać narzędzia psychologiczne, a zwłaszcza teorię przywiązania. Jestem pod wrażeniem pracy badawczej wykonanej przez Paul’a C. Vitz’a, która potwierdza znaczenie relacji z ojcem dla kształtowania obrazu Boga.
Vitz stawia nową tezę o psychologicznych początkach ateizmu. Badając życie wielu słynnych ateistów, od starych: Nietzschego, Sartre'a i Freuda do nowych: Hitchensa, Dawkinsa i Denneta, Vitz odkrywa zaskakujący wspólny wzór: ateizm pojawia się u ludzi, których ojcowie są nieobecni. Natomiast wybitni obrońcy przekonań religijnych – w tym Blaise Pascal, John Henry Newman i Chesterton – zostali pobłogosławieni troskliwymi, kochającymi i troskliwymi ojcami. Prowokacyjna książka Vitza stawia ważne pytania dotyczące psychologii, wierzeń religijnych i znaczenia ojców.
Po prostu, „Porzuceni przez ojca” Paula Vitza to książka, która powinna znaleźć się na krótkiej liście wszystkich tych, którzy chcą zrozumieć, w najgłębszych słowach, złe skutki niepowodzeń ojcostwa. Powinna funkcjonować jako księga wprowadzająca do badań we wszystkich dziedzinach badających naszą obecną, wysoce zsekularyzowaną kulturę, kulturę naznaczoną głęboko zarówno niewiarą, jak i wrogością wobec rodziny, a zwłaszcza ojcostwa.
Stosując teorię Freuda przeciwko samemu ateizmowi, Paul Vitz udowodnił ponad wszelką wątpliwość, czego brakuje w świeckich opisach sekularyzacji: mianowicie rzeczywistych istot ludzkich.
Paul C. Vitz
Były profesor psychologii na Uniwersytecie Nowojorskim, pozostawał ateistą prawie do czterdziestego roku życia. Uzyskał tytuł licencjata na Uniwersytecie Michigan oraz doktorat w Stanford. Profesor Vitz jest autorem „Psychology as Religion: The Cult of Self-Worship, Modern Art and Modern Science” oraz „Sigmund Freud's Christian Unconscious”, a także licznych artykułów w profesjonalnych i popularnych czasopismach. On i jego żona Evelyn są rodzicami sześciorga dzieci.
Tematyka publikacji Fundacji Prodoteo obejmuje dziedziny nauk humanistycznych oraz teologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem problemów apologetyki, filozofii, nauk o religii i kulturze. Do bardziej szczegółowych zagadnień omawianych w publikowanych pracach zaliczają się metodologia apologetyki, filozofia nauki i przyrody oraz analiza relacji między nauką a religią, argumentacja na rzecz teizmu chrześcijańskiego z uwzględnieniem kontekstów współczesnych, reguły krytycznego myślenia i ich zastosowanie w sporze między teizmem i ateizmem. Publikacje do tłumaczenia wybierane są w oparciu o recenzje i opinie zagranicznych i krajowych specjalistów. W niedalekiej przyszłości planowane są wydania prac oryginalnych, wybieranych do druku w drodze selekcji zgodnie z procesem recenzyjnym.
Za promocję książek odpowiada dr Małgorzata Madej. Konsultantem naukowym wydawnictwa jest dr hab. Piotr Bylica, prof UZ.
