Debata Williama Lane’a Craiga i Gerda Lüdemanna
Czy zmartwychwstanie Jezusa to fakt historyczny, czy też fikcja zrodzona z halucynacji?
Czy z tym wydarzeniem wiążą się wskrzeszone i przemienione ciało oraz pusty grób?
A może polegało ono na subiektywnym doznaniu, lub zbiorowym urojeniu?
Od odpowiedzi na te pytania zależy prawdziwość chrześcijaństwa, co stwierdził już św. Paweł: „jeżeli Chrystus nie zmartwychwstał, daremna jest wasza wiara” (1 Kor 15,17).
„Zmartwychwstanie Jezusa: fakt czy fikcja?” to prowokująca do myślenia, ożywiona debata między chrześcijańskim filozofem i apologetą Williamem Lane’em Craigiem a badaczem Nowego Testamentu i ateistą Gerdem Lüdemannem. Publikacja debaty, stoczonej pierwotnie w Boston College w 1997 r., wywołała reakcje czterech uczonych, badaczy Nowego Testamentu, po dwóch z każdej strony sporu. Robert Gundry i filozof Stephen Davis opowiadają się za prawdziwością fizycznego zmartwychwstania Jezusa, podczas gdy Michael Goulder i Roy Hoover wspierają stanowisko Gerda Lüdemanna, że opowieść o zmartwychwstaniu powstała na podstawie wizji uczniów dręczonych poczuciem winy. Uczeni zgadzają się, że rada „po prostu uwierz” nie jest wystarczającą odpowiedzią na wątpliwości związane z historycznością zmartwychwstania. Czytelnik zapozna się zatem z rzetelną argumentacją i fascynującymi dowodami z zakresu logiki, historii i psychologii na poparcie dyskutowanych tez.
Niesamowicie żywa i intelektualnie angażująca dyskusja, w której William Lane Craig oraz Gerd Lüdemann szczegółowo eksponują swoje diametralnie odmienne spojrzenie na esencję chrześcijańskiej wiary, jaką jest zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Gorąco polecam tę książkę zarówno tym, którzy poszukują wiary opartej o rozum, jak i tym, którzy żyją w przekonaniu, że wiara i rozum nie posiadają punktów wspólnych.
Chrześcijanie od samego początku musieli bronić prawdy o Chrystusowym powstaniu z martwych. Dla antycznych Greków było ono nonsensem i absurdem. Akceptowali nieśmiertelność duszy, odrzucali natomiast możliwość cielesnego zmartwychwstania. Żydowscy faryzeusze z kolei dopuszczali wprawdzie zmartwychwstanie, nie uwierzyli jednak w powstanie z martwych Jezusa. Starożytni filozofowie tej miary co Celsus czy Porfiriusz z wyraźną dezaprobatą wypowiadali się o zmartwychwstaniu, widząc w nim „nadzieję godną robaków” oraz wydarzenie zupełnie pozbawione sensu i całkowicie nierealne. Do grona głośnych krytyków zmartwychwstania należy zaliczyć zmarłego w 2021 roku Gerda Lüdemanna. Negując realność zmartwychwstania oraz podważając wiarygodność ewangelijnego obrazu Jezusa historycznego, wyrażał on wątpliwości co do historyczności pustego grobu i chrystofanii. Ukazywania się Zmartwychwstałego, zdaniem niemieckiego biblisty, stanowiły doznania, dzięki którym Piotr mógł się uporać z bólem po nagłej stracie Mistrza, Paweł zaś rozwiązał swój konflikt z Prawem, któremu towarzyszyła ukryta fascynacja Jezusem. Wszystkie inne chrystofanie stanowiły masowe histerie, powstające przez zarażenie się od Piotra. Poglądy niemieckiego uczonego doczekały się chrześcijańskiej odpowiedzi. Udaną próbę zmierzenia się z jego krytyką zmartwychwstania podjął amerykański filozof i apologeta William Lane Craig. Praca Zmartwychwstanie Jezusa: fakt czy fikcja? jest tego świadectwem.
Fascynujący zapis debaty o zmartwychwstaniu Jezusa pomiędzy Williamem Lane’em Craigem i Gerdem Lüdemannem. Niewiele prac w języku polskim tak wnikliwie i z jubilerską precyzją ujmuje to zagadnienie i jednocześnie tak dobitnie pokazuje potęgę chrześcijańskich argumentów za zmartwychwstaniem Jezusa. Niniejsza książka należy do takich właśnie dzieł. Ponadto jest to pierwsza znana mi polskojęzyczna i tak drobiazgowa analiza przeciwstawnych punktów widzenia, która stanowi bezcenny wkład w rodzimą apologetykę i na pewno przyczyni się do znacznego poszerzenia spektrum poglądów obu stron tego sporu. Bardzo potrzebna książka.
Wiliam L. Craig wykonał kawał dobrej roboty, odpowiadając swoim przeciwnikom i podkreślając problemy z interpretacją dowodów historycznych zgodnie z hipotezą wizji. Przekonująco argumentuje – chociaż nie wszystko może udowodnić z całkowitą pewnością – że wiarę w zmartwychwstanie można uzasadnić za pomocą metod historyczno-krytycznych, pod warunkiem, że jest się otwartym na możliwość cudu. […] jest to doskonałe źródło informacji dla osób zainteresowanych apologetyką i historycznością opisów zmartwychwstania.
Gerd Lüdemann
Uczestnik debaty: Profesor Nowego Testamentu i dyrektor Instytutu Badań nad Wczesnym Chrześcijaństwem na Uniwersytecie w Getyndze oraz profesor wizytujący na Uniwersytecie Vanderbilt. Autor książki „Resurrection of Jesus” oraz wielu innych prac naukowych z dziedziny Nowego Testamentu i wczesnego chrześcijaństwa. Zanim przyjął światopogląd ateistyczny, uważał, że chrześcijanin może odrzucać wiarę w cielesne zmartwychwstanie Jezusa. Zmarł w 2021 r.
Paul Copan
Redaktor: Kierownik Katedry Filozofii i Etyki im. Rodziny Pledgerów w Palm Beach Atlantic University. Autor książki „Is God a Moral Monster?” oraz współredaktor tomu „The Routledge Companion to Philosophy of Religion”.
Ronald K. Tacelli SJ
Profesor filozofii w Boston College, autor artykułów publikowanych w „Public Affairs Quarterly” i „Downside Review”.
William Lane Craig
Uczestnik debaty: Profesor filozofii na Houston Christian University. Autor lub redaktor ponad 30 książek z dziedziny filozofii i teologii oraz ponad 100 artykułów do takich czasopism jak „The Journal of Philosophy” i „New Testament Studies”. Uczestnik kilkudziesięciu debat i spotkań apologetycznych, związany z amerykańską organizacją apologetyczną Reasonable Faith.
Tematyka publikacji Fundacji Prodoteo obejmuje dziedziny nauk humanistycznych oraz teologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem problemów apologetyki, filozofii, nauk o religii i kulturze. Do bardziej szczegółowych zagadnień omawianych w publikowanych pracach zaliczają się metodologia apologetyki, filozofia nauki i przyrody oraz analiza relacji między nauką a religią, argumentacja na rzecz teizmu chrześcijańskiego z uwzględnieniem kontekstów współczesnych, reguły krytycznego myślenia i ich zastosowanie w sporze między teizmem i ateizmem. Publikacje do tłumaczenia wybierane są w oparciu o recenzje i opinie zagranicznych i krajowych specjalistów. W niedalekiej przyszłości planowane są wydania prac oryginalnych, wybieranych do druku w drodze selekcji zgodnie z procesem recenzyjnym.
Za promocję książek odpowiada dr Małgorzata Madej. Konsultantem naukowym wydawnictwa jest dr hab. Piotr Bylica, prof UZ.
